Cynllun Cerdd Hedd Wyn

Yn 2017, byddwn yn nodi canmlwyddiant Eisteddfod y Gadair Ddu a gynhaliwyd ym Mhenbedw. 

Mae’r Eisteddfod hon yn rhan bwysig o’n hetifeddiaeth ni fel cenedl.  Dyma’r Eisteddfod lle yr enillodd Hedd Wyn y Gadair.  Ond roedd y bardd ifanc wedi’i ladd ychydig wythnosau ynghynt yn ffosydd y Rhyfel Mawr yn Ffrainc.  Ni chadeiriwyd y bardd, ac mae’r Gadair Ddu yn symbol o aberth cenhedlaeth o Gymry ifanc a aeth i’r rhyfel o 1914-18.

Cafodd y Rhyfel ddylanwad mawr ar Gymru fel pob gwlad arall, ac wrth i ni agosáu at ganmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, mae’n bwysig ein bod yn cofio’r bardd ifanc ynghyd â’r miloedd o fechgyn eraill a fu’n ymladd.  Bydd cyngerdd agoriadol Eisteddfod Ynys Môn yn gyfle i ni wneud hynny. 

Mewn prosiect sydd wedi’i ysbrydoli gan hanes Hedd Wyn, dyma fydd un o uchafbwyntiau creadigol coffau’r Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru.  Bydd cyfanwaith newydd yn cael ei greu, gwaith a fydd yn ceisio deall rhai o heriau’r dydd a’r aberth, gan ei ystyried drwy lygaid y rheiny a oedd ar ôl yma yng Nghymru, y teuluoedd, pobl ifanc a merched.

Aled a Dafydd Hughes, dau frawd o ardal Pen Llŷn, sy’n fwyaf adnabyddus fel aelodau o’r band Cowbois Rhos Botwnnog, sydd wedi’u penodi i arwain y tîm creadigol, gan gydweithio gydag amryw o artistiaid a pherfformwyr er mwyn creu cyfanwaith newydd ac unigryw ym mhafiliwn yr Eisteddfod.  Dyma hefyd fydd cyngerdd Côr yr Eisteddfod y flwyddyn nesaf.

Bydd y bardd Guto Dafydd yn cydweithio gydag Aled a Dafydd ar greu’r geiriau ar gyfer y gwaith, a bydd Guto hefyd yn mynychu gweithdai cymunedol cyn cychwyn ar y gwaith cyfansoddi geiriau.  Bydd y gweithdai hyn yn cael eu cynnal ar draws Gwynedd ac Ynys Môn ac yn cynnwys trawsdoriad eang o oedrannau, o blant cynradd i drigolion cartrefi gofal. 

Bydd rhan o’r cyfanwaith yng ngofal Paul Mealor, cyfansoddwr sy’n adnabyddus iawn am ei weithiau corawl arobryn, ac un a ddaw’n wreiddiol o Lanelwy, Sir Ddinbych ond sydd bellach yn byw ym Môn.  Bydd Paul yn cydweithio gyda’r bardd, Grahame Davies. 

Yn ogystal, bydd y cerddor John Quirk yn rhan o’r tîm creadigol, ac yn cydweithio’n agos gyda phawb er mwyn tynnu popeth ynghyd i greu perfformiad cofiadwy yn yr Eisteddfod.

Mae’r prosiect hwn yn bartneriaeth rhwng yr Eisteddfod Genedlaethol, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Cyngor Gwynedd, Cyngor Ynys Môn, Cyngor Celfyddydau Cymru a Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC.

Mae’r gymuned yng Ngwynedd a Môn yng nghalon y prosiect hwn, a chynhelir gweithdai yn ystod 2016 wrth i’r cynllun ddatblygu.  Mae’r gwaith eisoes wedi cychwyn gyda thrigolion Ynys Môn yn cael cyfle i fynd i’r Ysgwrn i weld cartref Hedd Wyn a chael dysgu mwy am ei fywyd a’i waith. 

Mae’r clip isod yn gyflwyniad i un o’r teithiau diweddar i’r Ysgwrn, a bydd rhagor o wybodaeth ar gael ar y dudalen hon yn fuan.