Trigolion y Gogledd i'w Hurddo i'r Orsedd ym Môn

4 Mai 2017

Heddiw (4 Mai), cyhoeddir enwau'r rheiny o’r gogledd a fydd yn cael eu derbyn i'r Orsedd drwy anrhydedd, yn Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn eleni.

Mae’r anrhydeddau hyn, a gyflwynir yn flynyddol, yn gyfle i roi clod i unigolion o bob rhan o’r wlad am eu cyfraniad arbennig i Gymru, y Gymraeg ac i’w cymunedau lleol ar hyd a lled Cymru.  Braf yw gallu cydnabod y bobl hyn drwy drefn anrhydeddau’r Orsedd, a’u hurddo ar Faes yr Eisteddfod Ynys Môn eleni, fore Llun 7 Awst a fore Gwener 11 Awst.

Yn unol â threfniadau Urddau er Anrhydedd Gorsedd y Beirdd, mae pob aelod newydd yn dod yn aelod ar yr un gwastad, sef fel Derwydd.  Mae pob person sy'n derbyn aelodaeth trwy anrhydedd Yr Orsedd yn cael eu derbyn un ai i'r Wisg Werdd, neu'r Wisg Las, yn ddibynnol ar faes eu harbenigedd.

Mae’r rheiny sydd yn amlwg ym myd y Gyfraith, Gwyddoniaeth, Chwaraeon, Newyddiaduriaeth, y Cyfryngau, gweithgaredd bro / neu genedl yn derbyn Urdd Derwydd – Y Wisg Las am eu gwasanaeth i’r genedl.

Mae’r Orsedd hefyd yn urddo aelodau newydd i’r Wisg Werdd am eu cyfraniad i’r Celfyddydau.  Bydd y rheiny sydd wedi sefyll arholiad neu sydd â gradd gymwys ym maes Llenyddiaeth, Cerddoriaeth, Drama neu Gelf, hefyd yn derbyn y Wisg Werdd, yn ogystal ag enillydd Gwobr Goffa Osborne Roberts bob blwyddyn ac enillwyr Cadair a Choron Eisteddfod yr Urdd. 

Dim ond enillwyr prif wobrau’r Eisteddfod Genedlaethol a urddir i’r Wisg Wen.

Cynhelir Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn ym Modedern o 4-12 Awst.  Am ragor o wybodaeth ewch i www.eisteddfod.cymru.

 

Y Wisg Las

Bob Daimond

Yn wreiddiol o Swydd Stafford, daeth Bob Daimond, Porthaethwy, i weithio i Gyngor Sir Gwynedd ar ddechrau’r 80au, lle dysgodd Gymraeg, a daeth yn Gyfarwyddwr Priffyrdd a Bwrdeistrefol Cyngor Gwynedd.  Ers ei ymddeoliad, bu’n weithgar iawn gydag Ymddiriedolaeth Treftadaeth Menai, sy’n gyfrifol am Ganolfan Thomas Telford ym Mhorthaethwy. Yn gynrychiolydd gogledd ar banel y Sefydliad Peirianwyr Sifil, mae’n gyfrannwr rheolaidd ar radio ar beirianneg.  Mae hefyd yn frwd o blaid sicrhau bod gweithgareddau o faes peirianneg i’w gweld ym Mhafiliwn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod yn flynyddol, ac yn aelod o Bwyllgor Gwyddoniaeth Eisteddfod Môn eleni.

Ronald Dennis

Er ei fod yn dod o ddinas Provo yn Utah, daeth cyndeidiau Ronald Dennis o ardal Helygain, Sir y Fflint.  Aeth ati i ddysgu Cymraeg er mwyn gallu darllen gwaith ei hen hen daid, Capten Dan Jones, prif genhadwr y Mormoniaid yng Nghymru, a dysgu mwy am gyfraniad y Cymry i dwf y ffydd unigryw.  Bu ei gyngor a’i gymorth parod ar gael am ddegawdau i bawb sy’n ymddiddori yn y maes, yn arbennig y wefan a ddatblygwyd ganddo yn olrhain hanes y Mormoniaid.  Llwyddodd i ail-ddarganfod darn pwysig ac anghofiedig o hanes, gan drawsnewid ein gwybodaeth a’n hymwybyddiaeth am gyfraniad Mormoniaid Cymru i hanes talaith Utah.

Phyllis Ellis

Mae Phyllis Ellis, Penisarwaun, yn un o arweinwyr ei chymuned leol yn ardal Caernarfon.  Mae’n Gynghorydd Cymuned, llywodraethwr ysgol, Cadeirydd Pwyllgor y neuadd gymuned a Chadeirydd Pwyllgor Eisteddfod y pentref.  Yn gyn-bennaeth ysgol, bu’n Gadeirydd mudiad Cefn ac mae’n Ymddiriedolwr ac Ysgrifennydd y Bwrdd yn Nant Gwrtheyrn.  Bu’n gefnogwr brwd o’r Eisteddfod ers blynyddoedd lawer, yn rhan o’r Pwyllgor Gwaith pan gynhaliwyd yr Eisteddfod yn ei hardal yn 1979 a 2005, aelod o Lys a Chyngor yr Eisteddfod, a bu hefyd yn gweithio ym Maes D ers 1997.  Mae’n barod ei chymwynas bob tro, ac mae parhad a datblygiad ei chymuned yn ardal y chwareli’n agos at ei chalon.

Elwyn Hughes

Bu Elwyn Hughes, Llanfairpwll, yn arwain maes dysgu Cymraeg yng ngogledd Cymru am dros 30 mlynedd.  Datblygodd y gwasanaeth i godi safonau ac ysbrydoli tiwtoriaid a dysgwyr gan arwain drwy esiampl.  Derbyniodd Dlws Elvet a Mair Elvet Thomas am ei gyfraniad i’r maes yn Eisteddfod Genedlaethol Eryri.  Er ei fod wedi ymddeol, mae’n parhau i weithio fel tiwtor, ac ef yw cadeirydd Pwyllgor Dysgwyr yr Eisteddfod eleni.  Mae hefyd yn arweinydd Côr Dros y Bont, sy’n cyfuno dysgwyr a siaradwyr iaith gyntaf, ynghyd â Chriw Bangor, sydd wedi ennill cystadleuaeth Côr y Dysgwyr chwe gwaith yn yr Eisteddfod.

Hugh Price Hughes

Pysgota yw prif ddiddordeb Hugh Price Hughes, Bethel, Caernarfon, ac mae’n ysgrifennydd Cymdeithas Bysgota Seiont Gwyrfai a Llyfni ers blynyddoedd.  Yn ogystal, mae’n un o’r prif ymgyrchwyr dros gadwraeth a gwarchod y torgoch, pysgodyn prin sy’n byw yn rhai o lynnoedd Eryri.  Mae ganddo golofn yn ei bapur bro lleol, Eco’r Wyddfa, yn ysgrifennu’n rheolaidd yn Yr Herald, ac ef yw gohebydd lleol y cylchgrawn ‘Trout and Salmon’.  Mae’n siaradwr rheolaidd mewn cymdeithasau a grwpiau ar draws y gogledd.  Mae’n un o brif ladmerwyr cadwraeth y Fro Gymraeg a’i diwylliant.

Huw John Hughes

Bydd rhai pobl yn adnabod Huw John Hughes, Porthaethwy, fel gweinidog rhan amser, eraill yn ymwybodol o’i waith fel darlithydd addysg, ac eraill yn cysylltu’i enw gydag atyniad Pili Palas ar gyrion Porthaethwy.  Bu hefyd yn ddyfarnwr pêl droed gan godi i wasanaethu yng nghynghrair Cenedlaethol Cymru.  Ychydig iawn o bobl sydd â chefndir mor ddiddorol, ac ychydig hefyd sydd wedi gwneud cymaint yn ei gymuned a’i ardal leol.  Mae’n awdur toreithiog, yn awdurdod ar fyd natur ac yn ymgyrchydd brwd dros ddatblygu defnydd o’r Gymraeg ym maes twristiaeth.  Mae’n ysgolhaig disglair ac egnïol a’i gyfraniadau i fywyd ei fro a’i genedl yn eang eithriadol.

Arwel Lloyd Jones

Mae’n debyg bod gan bob bro a chymuned ei harweinyddion, ac mae Arwel Lloyd Jones, Llanuwchllyn, yn bendant yn un o’r rhain yn lleol.  Mae’n aelod ffyddlon a gweithgar iawn o’i gymuned, yn drefnydd greddfol ac wedi treulio degawdau’n gwasanaethu a chynorthwyo unigolion ar adegau o angen, yn ogystal â chynnig cymorth i nifer o sefydliadau a chymdeithasau’r plwyf.  Os oes unrhyw ymgyrch neu achos lleol ar y gweill, does dim dwywaith y bydd yn rhan o’r trefniadau gan roi o’i orau bob amser.  Yn Gymro balch i’r carn, mae wedi cyfrannu’n helaeth i ddiwylliant Cymraeg a Chymreig ardal Penllyn, a hynny drwy gydol ei oes.  Mae’n un o gymwynaswyr mawr ei ardal, yn gymeriad cwbl ddibynadwy a’i gyfraniad gwirfoddol yn y gymuned yn dysteb i’w gymeriad hawddgar.

Geraint a Meinir Lloyd Jones

Mae Geraint a Meinir Lloyd Jones, Penrhyndeudraeth, wedi cyfrannu’n helaeth i fywyd Cymreig eu bro a thu hwnt dros y blynyddoedd.  Gyda’r ddau yn gweithio ym myd addysg, cafodd cenedlaethau o blant eu hysbrydoli gan eu hymroddiad i’r iaith a’n diwylliant, gyda Meinir yn hyfforddi disgyblion Ysgol Bro Hedd Wyn, Trawsfynydd i ganu fel unigolion, mewn partïon a chorau mewn eisteddfodau lleol a’r Urdd.  Bu’r ddau’n gefn i bopeth Cymreig a Chymraeg yn lleol.  Mae’r ddau’n weithgar yn y capel, a Meinir yn Ysgrifennydd Adran Chwiorydd Eglwys Bresbyteraidd Cymru tra bo Geraint yn Ysgrifennydd Henaduriaeth Gorllewin Meirionnydd ar hyn o bryd.  Mae Meinir hefyd yn Gadeirydd Ffederasiwn Gwynedd-Meirionnydd o Sefydliad y Merched ac yn gweithredu’n genedlaethol i’r mudiad hwn yn ogystal.  Mae Geraint yn aelod blaenllaw o nifer o gymdeithasau diwylliannol, ac yn amlwg ei gefnogaeth i gorau lleol, gan gynnwys Côr Meibion Dwyfor.  Yn gefnogwr brwd o’r Eisteddfod Genedlaethol, mae wedi gwasanaethu ar bwyllgorau lleol dros y blynyddoedd, ac mae hefyd yn feirniad llefaru uchel ei barch.

Mari Jones

Bu Mari Jones, Llanfaethlu, yn fawr ei chymwynas i’r Eisteddfod Genedlaethol am flynyddoedd, gan weithio’n wirfoddol i’r ŵyl am chwarter canrif, gyda’i chwaer, Dwynwen Hawkins.  Byddai’r ddwy i’w gweld yn gwerthu tocynnau yn y Swyddfa wrth y brif fynedfa, ac yn wynebau cyfarwydd i filoedd o eisteddfodwyr.  Byddent hefyd yn stiwardio’n rheolaidd yn y Pafiliwn ac yn Theatr y Maes.  Bydd yn ‘ymddeol’ o’r gwaith hwn eleni, gyda’r Eisteddfod yn ei chynefin ym Môn.  Roedd yn fwriad enwebu Dwynwen i’r Orsedd hefyd eleni, ond bu farw ddechrau’r flwyddyn, felly anrhydeddir Mari am ei holl waith ac er cof annwyl am Dwynwen.

Mary Jones

Mae Mary Jones, Trefor, yn derbyn yr anrhydedd oherwydd ei gwaith yn trefnu Eisteddfod Aelhaearn dros y blynyddoedd, gan gadw’r Eisteddfod yn hyfyw a llwyddiannus.  Yn ddi-os, byddai dyfodol yr eisteddfod leol hon wedi bod mewn perygl heb gefnogaeth a gwaith gwirfoddol Mary Jones.  Mae eisoes wedi’i anrhydeddu gan Gymdeithas Eisteddfodau Cymru am ei chyfraniad, ac mae’n briodol ei bod hi’n cael ei anrhydeddu gan Orsedd y Beirdd am ei gwaith hefyd.  Bu hefyd yn weithgar gydag Antur Aelhaearn ers blynyddoedd, ac mae hefyd wedi gweithredu fel Clerc Cyngor Cymuned Llanaelhaearn ers ugain mlynedd, gan weithio’n ddiwyd a chaled er budd y gymuned.

June Moseley

Yn un o athrawon cyntaf Ysgol Bodedern, efallai bod June Moseley, New Plymouth, Seland Newydd, wedi symud yn bell erbyn hyn, ond mae Cymru a’r Gymraeg yn parhau’n rhan bwysig o’i bywyd.  Yn wreiddiol o ardal Mostyn, Sir y Fflint, mae’n gweithio’n ddyfal i sicrhau bod Cymry yn ei rhanbarth yn dod i adnabod ei gilydd, a drws ei chartref, ‘Plas Mawr’, bob amser ar agor i groesawu ymwelwyr o Gymru.  Mae’n weithgar yn y Gymdeithas Gymraeg, a llwyddodd i ennyn digon o gefnogaeth i wahodd Cymanfa Ganu Cymry Seland Newydd i New Plymouth.  Ond nid y Gymraeg yn unig sy’n mynd â’i bryd.  Mae hefyd yn ymddiddori yng Ngŵyl Genedlaethol y Maori, y Geidhealtacht, gan eu hysgogi i arddel eu hiaith a’u diwylliant.

Phil Mostert

Er mai o Fôn y daw Phil Mostert, Harlech, yn wreiddiol, yn Nyffryn Ardudwy mae’i gartref ers blynyddoedd, a’r gymdeithas yno sydd wedi elwa o’i gyfraniad sylweddol mewn nifer o feysydd.  Yn gyn Uwch-ymgynghorydd Addysg ac Arolygydd Ysgolion, mae’n ddarlithydd dawnus sy’n llwyddo i swyno’i gynulleidfa.  Roedd yn un o sefydlwyr y papur bro ‘Llais Ardudwy’, ac mae’n un o’r golygyddion ers bron i ddeugain mlynedd ac ef hefyd sy’n cysodi’r papur.  Mae’n aelod o Gôr Meibion Ardudwy a Chôr Meibion Prysor, ac ef yw cyflwynydd llwyfan y ddau gôr.  Roedd yn un o sylfaenwyr Eisteddfod Harlech, ac mae’n Gadeirydd Cymdeithas Cwm Nantcol.  Yn fathwr geiriau heb ei ail, ef roddodd yr enw ar ‘Hafod Eryri’ ar ben Yr Wyddfa.

Alun Mummery

Dyn ei filltir sgwâr yw Alun Mummery, Llanfairpwll, a’i gyfraniad i’r filltir honno’n sylweddol dros y blynyddoedd.  Yn gynghorydd ar Gyngor Cymuned Llanfairpwll ers hanner canrif eleni, bu hefyd yn gynghorydd sir dros ei ardal leol yn Llanfairpwll, Porthaethwy, Star a Phenmynydd, ac yn llywodraethwr yn yr ysgol gynradd leol.  Ond, ym myd pêl droed mae’r gŵr hwn hapusaf, ac mae’n ymwneud gyda chlwb a thîm Clwb Pêl Droed Llanfairpwll ers 45 o flynyddoedd, ac yn 2012, derbyniodd Wobr Cyfraniad Oes am ei waith gyda’r clwb yng Ngwobrau Pêl Droed Cymunedol Cymru. 

George North

Efallai iddo gael ei eni yn King’s Lynn, ond magwyd George North, Northampton, yng ngogledd Môn gan dderbyn ei addysg yn Ysgol Bodedern, dafliad carreg o Faes yr Eisteddfod eleni.  Mae’n un o chwaraewyr rygbi mwyaf disglair ei genhedlaeth, gan gychwyn ar ei daith i garfan y Llewod yng Nghlwb Rygbi Llangefni, cyn symud i Goleg Llanymddyfri ac yna’r Scarlets, cyn ennill ei gap cyntaf dros Gymru pan yn ddim ond deunaw oed. Mae’n un o asgellwyr mwyaf rhagorol rygbi rhyngwladol, yn arwr i filoedd, ac er ei fod yn chwarae yn Northampton, mae’n parhau’n ffyddlon i’w hen sir ac i’r Gymraeg.

Donald Glyn Pritchard

Un o feibion Môn yw Donald Glyn Pritchard, Llannerchymedd, a’i gyfraniad i fywyd yr ynys yn sylweddol.  Yn athro a phennaeth cynradd cyn ei ymddeoliad, bu’n weithgar gyda’r Urdd am flynyddoedd, yn gyfrifol am amryw o ganghennau.  Treuliodd gyfnod hirfaith – o 1965 tan 2003 – yn weithgar gyda Chlwb Ieuenctid ac Aelwyd y Gaerwen, gan ddylanwadu ar genedlaethau o bobl ifanc Môn.  Yn gefnogwr brwd o Eisteddfod Môn ac arweinydd cyson yn Eisteddfod enwog Marianglas, roedd hefyd yn aelod o’r pwyllgor a sefydlodd bapur bro Yr Arwydd, gan chwarae rhan bwysig ym mywyd diwylliannol ei fro.  Mae hefyd yn athro Ysgol Sul yng Nghapel Ifan, Llannerchymedd ers deugain mlynedd ac yn sylfaenydd Clwb yr Ifanc.

Gwerfyl Roberts

Mae Gwerfyl Roberts, Groeslon, Caernarfon, wedi gweithio’n ddiflino i wella ansawdd darpariaeth y gwasanaeth iechyd yn y cyd-destun dwyieithog ers blynyddoedd.  Mae ganddi gyhoeddiadau arloesol sy’n canolbwyntio ar bynciau amrywiol, gan osod y sefyllfa yng Nghymru mewn cyd-destun rhyngwladol.  Yn Uwch-ddarlithydd yn Ysgol Gwyddorau Gofal Iechyd, Prifysgol Bangor, mae’n cynrychioli’r disgyblaethau iechyd ar Fwrdd Academaidd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, ac wedi chwarae rhan flaenllaw iawn yn datblygu cynlluniau pynciol cenedlaethol.  Mae hefyd wedi cyfrannu at waith byrddau a thasgluoedd amrywiol, yn aml yn cynghori Llywodraeth Cymru, lle mae’i harbenigedd wedi dylanwadu’n bositif ar bolisi cyhoeddus yng Nghymru. 

Nia Roberts

Fel merch o Fôn yr adnabyddir y cyflwynydd Nia Roberts, Y Bontfaen, a hithau’n ferch i’r diweddar actor ac athro, JO Roberts.  Mae’n un o wynebau mwyaf cyfarwydd S4C ac yn un o leisiau poblogaidd Radio Cymru, gyda phrofiad helaeth o gyflwyno digwyddiadau byw a chelfyddydol o bob math, gan gynnwys y darlledu o’r Eisteddfod Genedlaethol, yr Urdd a Chôr Cymru.  Hi hefyd yw cyflwynydd rhaglen gelfyddydol wythnosol Radio Cymru, Stiwdio.  Derbyniodd Gymrodoriaeth er anrhydedd am ei chyfraniad i faes darlledu gan Brifysgol Bangor llynedd.

Osian Roberts

Gyda’i wreiddiau’n ddwfn ym Modffordd, Ynys Môn, pêl droed fu bywyd Osian Roberts ers pan yn fachgen ysgol, gan lwyddo ar y lefel uchaf o’r cychwyn. Yn dilyn cyfnod yn UDA, dychwelodd i Gymru i weithio ym myd pêl droed, ac ers rhai blynyddoedd bellach, mae’n rhan greiddiol o dîm hyfforddi Cymru.  Roedd ei brofiad a’i arbenigedd yn ganolog i lwyddiant mawr y tîm yng nghystadleuaeth yr Ewros y llynedd, pan lwyddodd y bechgyn i gyrraedd rownd gynderfynol y gystadleuaeth.  Bu’n rhan allweddol o’r gwaith o sicrhau bod y Gymraeg i’w gweld a’i chlywed yn ystod y gystadleuaeth, gan godi proffil yr iaith yn rhyngwladol ar draws y byd.  Yn ogystal â’r anrhydedd hwn, Osian Roberts yw Llywydd yr Ŵyl yn yr Eisteddfod eleni.

Carol Sharp

Efallai mai ardal Winnipeg, Manitoba, Canada yw cyfeiriad Carol Sharp ers dros ddeugain blynedd bellach, ond un o ferched Môn ydyw mewn gwirionedd, ac mae dylanwad yr ynys a Chymru’n gryf arni hyd heddiw.  Cafodd yrfa lwyddiannus ym myd y gyfraith yng Nghanada, yn Farnwr a fu’n flaenllaw ei gwaith yn cynrychioli hawliau lleiafrifoedd ac ieithyddol, gan arbenigo mewn cyfraith sifil.  Bu’n allweddol i fywyd Cymraeg a Chymreig yr ardal drwy gydol y cyfnod, gan sicrhau bod y Gymdeithas Gymraeg yn adlewyrchu’r hyn sy’n digwydd yng Nghymru heddiw.  Daw’n ôl yn rheolaidd i Gymru, yn arbennig i’r Eisteddfod, gan ddychwelyd i Ganada yn llawn syniadau am sut i ddatblygu’r Gymdeithas yn Winnipeg ymhellach.

Ifor Williams

Mae cyfraniad Ifor Williams, Llanfaglan, Caernarfon, i’w filltir sgwâr yn arbennig ar nifer o lefelau.  Yn uchel ei barch fel cynghorydd ar Gyngor Cymuned Bontnewydd, ef hefyd oedd yn gyfrifol am sefydlu Canolfan Bro Llanwnda, sy’n parhau’n ganolfan fyrlymus a diwylliannol bwysig yn yr ardal.  Mae’n rhan allweddol o’r prosiect cenedlaethol digidol, Llên Natur ac yn un o sefydlwyr, aelod gweithgar a thrysorydd Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru.  Mae’n trefnu gweithdai lleol ar draws Cymru er mwyn casglu a chofnodi enwau lleoedd lleol a’u gosod ar fap digidol i’w gwarchod.  Mae’n byw'r hyn mae’n ei gredu, yn gwasanaethu ei fro a Chymru yn ei ffordd dawel, a hwythau’n elwa’n sylweddol o’i gyfraniadau.

Irfon Williams

Yn ystod ei gyfnod yn gweithio i’r Gwasanaeth Iechyd, dangosodd Irfon Williams, Bangor, ymroddiad ac angerdd yn ei waith, gan dderbyn Gwobr Nyrs Plant y Flwyddyn yng Nghymru yn 2012.  Yn 2014 cafodd wybod ei fod yn dioddef o gancr, a chan weld effaith cemotherapi ar rai merched, aeth ati i sefydlu elusen ‘Tîm Irfon’ i godi arian i Apêl Awyr Las er mwyn talu am wigiau, triniaethau amgen a chefnogaeth iechyd meddwl i gleifion a’u teuluoedd.  Ef hefyd oedd yn gyfrifol am yr ymgyrch Hawl i Fyw a sicrhaodd fod unigolion sydd yn dioddef o gancr yn cael yr un cyfleoedd am driniaeth yng Nghymru â chleifion mewn rhannau eraill o’r DU.  Dyma ddyn mewn miliwn, ac mae’i ymgyrchu wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau ac urddas cleifion yng Nghymru.

Robyn Williams

Mae Robyn Williams, Y Fali, wedi cyfrannu’n helaeth at fywyd cymunedol ei dref enedigol, Caergybi.  Yn bartner mewn cwmni o gyfreithwyr sydd â swyddfa yn y dref, ef yw cyfreithiwr mygedol yr Eisteddfod eleni, ac wedi gwneud llawer ym myd y gyfraith i gefnogi a chynorthwyo mudiadau a sefydliadau lleol.  Bu’n rhan allweddol o’r gwaith o gael capeli anghydffurfiol y dref i gyfarfod ar y cyd, ac mae’i gyfraniad gwerthfawr mewn capeli ar draws yr ynys yn cael ei werthfawrogi gan drigolion ardaloedd niferus.  Mae wedi cyfrannu’n helaeth yn wirfoddol ac yn gymunedol ac mae’i frwdfrydedd dros yr iaith a’n diwylliant heb ei ail.

 

Y Wisg Werdd

Linda Brown

Gellid dadlau bod enw Linda Brown, Gerlan, Bethesda, yn gyfystyr â byd y ddrama yng Nghymru gan iddi fod yn ganolog i fyd y theatr Gymraeg ers dros ddeugain mlynedd.  Yn fwyaf adnabyddus am ei gwaith gyda Theatr Bara Caws o’r cychwyn, mae wedi llwyddo i greu perthynas cwbl unigryw gyda chymunedau ym mhob rhan o’r wlad, gan ddenu llu o bobl i brofi theatr Gymraeg ar lawr gwlad.  Yn ddi-os, mae Linda’n un o gonglfeini ei chymuned leol yng Ngerlan a Bethesda, gan eistedd ar fyrddau niferus a llu o bwyllgorau.  Mae ei chyfraniad cymunedol a chenedlaethol wedi bod yn amhrisiadwy a theg yw dweud ei bod hi’n sefydliad yn ei hun!

Pamela Davies

O Gasnewydd y daw Pamela Davies, Acton, Wrecsam, yn wreiddiol, ond mae’n byw yn y gogledd ddwyrain ers pan oedd yn blentyn.  Yn gantores arbennig, enillodd yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 a 1970, ynghyd ag ennill amryw o gystadlaethau canu eraill.  Ar ôl gyrfa lwyddiannus fel athrawes a dirprwy bennaeth cynradd, aeth ati i ddysgu Cymraeg, a mynychu cyrsiau ysgrifennu creadigol.  Unwaith eto, llwyddodd i gyrraedd y brig yn yr Eisteddfod Genedlaethol, gan ennill nifer fawr o wobrau am ei gwaith, gan gynnwys Tlws y Dysgwyr yn 1998 a Chadair y Dysgwyr yn yr Eisteddfod yn ei dinas enedigol, Casnewydd, yn 2004.

Siân Wyn Gibson

Yn wreiddiol o Ddeiniolen, mae Siân Wyn Gibson, Llanwnda, Caernarfon, yn adnabyddus i gynulleidfa’r Eisteddfod fel cantores yn ogystal â hyfforddwr rhai o’n cantorion ifanc mwyaf disglair.  Yn dilyn gyrfa lwyddiannus yn canu’n broffesiynol gyda nifer o gwmnïau, dychwelodd Siân i ogledd Cymru lle mae’n canolbwyntio ar waith oratorio, cyngherddau a chynnig gwersi canu yn ei chartref ac i blant yn ardal Conwy drwy’i gwaith.  Yn ddi-os, mae Siân yn un o’r bobl sydd wedi ysbrydoli nifer o gantorion ifanc i fynd ati i astudio a dilyn gyrfa broffesiynol ym maes cerddoriaeth yng Nghymru a thu hwnt.

Emyr a Trefor Wyn Jones

Dau efaill yw Emyr Wyn Jones, Gwalchmai, a Trefor Wyn Jones, Pentre Berw, sydd yn adnabyddus am eu gwasanaeth i gerddoriaeth ym Môn am flynyddoedd.  Maent wedi diddanu cynulleidfaoedd mewn cannoedd o gyngherddau a chymanfaoedd canu, ac wedi bod yn aelodau o nifer o gorau, gan gynnwys Cantorion Colin Jones, dros y blynyddoedd.

Elen Wyn Keen

O Rosygwaliau ger Y Bala’n wreiddiol, mae Elen Wyn Keen, Llangristiolus, yn byw ym Môn ers blynyddoedd bellach ac yn cyfrannu i fywyd cerddorol yr ynys.  Mae’n delynores a phianydd fedrus, sy’n rhoi o’i hamser i nifer o eisteddfodau, cyngherddau, sefydliadau ac ysgolion yn lleol ac yn ehangach.  Hi yw cyfeilydd swyddogol Ysgol Glanaethwy ers 1997, ac mae wedi cyfeilio’n genedlaethol i’r Urdd ac Eisteddfod y Ffermwyr Ifanc.  Mae hefyd yn gweithio’n rhan amser fel athrawes biano deithiol i Wasanaeth Ysgolion William Mathias, ynghyd â dysgu piano i’w disgyblion ei hun.  Mae bob amser yn barod iawn ei gwasanaeth yn yr ysgol gynradd leol, yn arwain yr Urdd, hyfforddi partïon ac unigolion sy’n cystadlu ar ran yr ysgol.

Derec Owen

Fel ‘Derec Teiars’ mae pawb yn adnabod Derec Owen, Llanfairpwll, gan iddo weithio fel rheolwr siop deiars yn Llangefni am flynyddoedd.  Yn 1982, sefydlodd Gymdeithas Hogia Paradwys, sy’n codi arian i elusennau ym Môn a Gwynedd, gan weithredu fel Ysgrifennydd, Cadeirydd a Llywydd, a chan godi degau o filoedd o bunnau.  Bu’n cyflwyno rhaglenni i Radio Ysbyty Gwynedd am bron i 30 mlynedd, ac yn tynnu lluniau i bapurau bro Ynys Môn ers canol y 70au.  Erbyn hyn mae ganddo archif anferth o ffotograffau ardderchog mae’n fodlon eu rhannu â phawb.  Mae’n gymwynaswr heb ei ail, yn boblogaidd gan bawb ac yn Gymro gwylaidd tra gwerthfawr i’w gymdeithas.

Huw Roberts

Y byd gwerin sy’n mynd â bryd Huw Roberts, Llangefni, ac mae’i gyfraniad i’r maes, yn gerddorol ac ym maes ymchwil, yn sylweddol ers degawdau.  Yn aelod o’r grŵp Cilmeri ac yna 4 yn y Bar, mae Huw yn ffidlwr o fri sydd wedi’i drwytho mewn alawon a hanes cerddoriaeth gwerin yng Nghymru ac wedi ysbrydoli llawer o ieuenctid trwy hyfforddi ar gyrsiau ffidil dros y blynyddoedd.  Mae ef a’i wraig, Bethan, hefyd wedi chwarae rhan allweddol ym myd dawnsio gwerin Môn, gyda llwyddiant Ffidl Ffadl, ac yn ddiweddarach, Dawnswyr Bro Cefni, mewn cystadlaethau a gwyliau dawns yng Nghymru a thramor.  Mae hefyd yn un o brif wybodusion maes y wisg genedlaethol Gymreig.

Rhian Roberts

Mae Rhian Roberts, Bangor, wedi addysgu ac ysbrydoli cenedlaethau o bobl ifanc ers blynyddoedd yn sgil ei gweledigaeth hi a’i gŵr, Cefin Roberts, wrth sefydlu Ysgol Glanaethwy dros chwarter canrif yn ôl.  Fel cyfarwyddwr cerdd côr iau’r ysgol, mae Rhian wedi creu profiadau ac atgofion arbennig ar gyfer llu o bobl ifanc, gan eu harwain i fuddugoliaethau cenedlaethol a rhyngwladol, ynghyd â rhoi cyfle i’r criw ifanc deithio’r byd yn perfformio.  Erbyn heddiw, mae’r ysgol yn uchel ei pharch ar draws y byd, gyda’r enw’n gyfystyr â safon a dawn.  Yn ogystal â hyfforddi a chyfarwyddo, Rhian hefyd sy’n bennaf gyfrifol am weinyddu a threfnu pob elfen o waith yr ysgol brysur ym Mangor.

Anwen Williams

Enw sy’n adnabyddus tu hwnt i unrhyw un sy’n dilyn y byd cerdd dant ac alawon gwerin yng Nghymru yw Anwen Williams, Dinbych.  Dyma wraig sydd wedi gwneud cyfraniad oes i wasanaethu ei hardal ei hiaith a’i chenedl.  Yn feirniad cenedlaethol, gwirfoddolwr gyda Chlwb Ffermwyr Ifanc Nantglyn a’r Eisteddfod Genedlaethol pan yn lleol, mae nifer fawr o bobl wedi elwa o’i hymroddiad di-flino’n hyfforddi llu o unigolion a phartïon canu a cherdd dant.  Yn weithgar yn y capel am flynyddoedd, mae hefyd yn aelod prysur o Ferched y Wawr, yn Swyddog Datblygu Gogledd Ddwyrain Cymru, yn aelod o Is-bwyllgor Cenedlaethol Iaith a Gofal y mudiad ac yn gyfrifol am drefnu rhoi Y Wawr ar dâp ar gyfer y deillion yn rhanbarthau Cymru.