Comisiynau gwreiddiol a sioeau newydd yn llenwi Rhaglen yr Eisteddfod

31 Gorffennaf 2019

Eleni mae’r Eisteddfod Genedlaethol yn cyflawni ei uchelgais i greu gwaith arloesol gyda rhaglen sy'n cynnwys dim llai na 21 o gomisiynau newydd, 12 premier ac 11 lansiad llyfr.

Yn esblygu ac yn datblygu’n gyson, mae’r ŵyl bellach yn cael ei hystyried yn ‘llwyfan blaenllaw Cymru’ ar gyfer arddangos prosiectau newydd, gyda’r sefydliad ei hun yn bartner allweddol mewn mwy o brosiectau gwreiddiol nag erioed o’r blaen eleni.

Mae rhaglen nos yr Eisteddfod yn y Pafiliwn yn cynnwys dau gomisiwn newydd uchelgeisiol; mae Te yn y Grug gan Al Lewis, Karen Owen a Cefin Roberts yn waith newydd sbon wedi'i seilio ar y casgliad eiconig o straeon byrion gan yr awdur o Gymru, Kate Roberts, 60 mlynedd ar ôl i’r gyfrol gael ei chyhoeddi gyntaf. Mae'r sioe yn cynnwys côr yr Eisteddfod gyda hyd at 200 o aelodau, a gwerthwyd 1,800 o docynnau mewn pum awr.

Mae Y Tylwyth yn gydweithrediad rhwng yr Eisteddfod, Pontio a Fidget Feet, cwmni syrcas cyfoes o Iwerddon. Wedi'i hysgrifennu gan Twm Morys, Gwyneth Glyn a'r Archdderwydd newydd. Myrddin ap Dafydd, sydd hefyd yn berchennog busnes amlwg yn Sir Conwy, daw’r sioe â straeon gwerin Dyffryn Conwy yn fyw.

Heb os, mae’r sioe yn un o’r cynyrchiadau mwyaf uchelgeisiol a lwyfannwyd yn hanes diweddar yr Eisteddfod, a byd y gynulleidfa’n cael eu syfrdanu a’u rhyfeddu wrth i berfformwyr y syrcas hedfan o’r trawstiau gan ddod â chwedlau tylwyth teg lleol a chreaduriaid chwedlonol yn fyw i gynulleidfa hollol newydd.  Mae’r band yn cynnwys enwau mwyaf cyfarwydd y byd gwerin Cymru, dan arweiniad Osian Williams o Candelas a Siddi mae hefyd yn cynnwys Patrick Rimes o Calan, Georgia Ruth ac aelodau o’r grŵp gwerin alt, Cowbois Rhos Botwnnog.

Gellir disgrifio’r sioe fel y sioe gerdd werin Gymraeg gyntaf erioed, ac mae’r cast yn cynnwys  Gwilym Bowen Rhys, Mair Tomos Ifans, Angharad Llwyd, Manw Robin, Idris Morris Jones, Mared Williams, Twm Morys ac Iddon Alaw, sy'n dychwelyd i ogledd Cymru ar ôl rhediad llwyddiannus yn teithio gyda'r sioe Wicked yn y West End.

Bydd dim llai na thair drama newydd yn cael eu llwyfannu; mae enillydd Medal Ddrama y llynedd, Rhydian Lewis, yn dod â’i gyfansoddiad buddugol X i lwyfan y Theatr, yng nghynhyrchiad Theatr Genedlaethol Cymru, tra mai un o uchafbwyntiau rhaglen Mas ar y Maes, yr ŵyl LHDT yn yr Eisteddfod fydd Corn Gwlad gan Gwmni Pluen a Seiriol Davies sy’n ail-gread cwiar ffyrnig ond doniol o Seremoni’r Coroni yn Eisteddfod 1924.  Ac yn olaf, mae drama’n cyrraedd Caffi Maes B, gyda Bachu gan Melangell Dolma, rom-com ar faes yr Eisteddfod, wedi’i gynhyrchu gan Melangell ei hun, Theatr Genedlaethol Cymru a Theatr Clwyd.

Mae Tŷ Gwerin yn gartref i berfformiad newydd gan Sioned Webb ac Arfon Gwilym, sy’n seiliedig ar archif y casglwr lleol J Lloyd Williams.  Dyma gydweithrediad rhwng yr Eisteddfod a Theatr Genedlaethol Cymru, sydd yn ei ail flwyddyn erbyn hyn, gyda’r prosiect yn comisiynu cerddorion i ymchwilio i archif benodol yn y Llyfrgell Genedlaethol. cyn perfformiad arbennig yn y Tŷ Gwerin.

Rhamant ar y Palmant (Romance on the Street) is a brand new commission by Articulture Wales, the Eisteddfod and the Machynlleth Comedy Festival and sees the popular Cardiff based street theatre performers perform a piece in Welsh for the first time.  Prepare to go into the absurd world of the Kitsch & Sync dating agency; you will not be disappointed!

Mae rhaglen Theatr Stryd yr Eisteddfod wedi mynd o nerth i nerth dros y blynyddoedd diwethaf ac eleni mae’n cynnwys premier o waith newydd sbon gan National Dance Wales, Rugby a blas o waith newydd gan Hijinx Theatre a fydd yn cael ei ddangos am y tro cyntaf yn yr hydref.

Mae Rhamant ar y Palmant yn gomisiwn newydd sbon gan Articulture Wales, yr Eisteddfod a Gŵyl Gomedi Machynlleth ac mae'r perfformwyr theatr stryd poblogaidd o Gaerdydd yn perfformio darn yn y Gymraeg am y tro cyntaf. Paratowch i fynd i fyd hurt asiantaeth garu Kitsch & Sync; chewch chi mo’ch siomi!

Mae Agora’n brosiect cyffrous wedi’i greu a’i guradu gan yr artist Marc Rees, ac wedi derbyn cyllid drwy'r Gronfa Arloesi Cynnyrch Twristiaeth (TPIF) ac yn derbyn cefnogaeth y Rhaglen Datblygu Gwledig 2014- 2020 – Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru sy'n cael ei ariannu gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer datblygu gwledig (EAFRD ) a Llywodraeth Cymru.  Nod y Gronfa yw annog syniadau arloesol ar gyfer cynnyrch newydd a chydweithio er mwyn cael mwy o effaith a denu mwy o ymwelwyr.

Bydd yr arddangosfa arbennig yn Y Lle Celf (arddangosfa celfyddydau gweledol) eleni yn waith amlgyfrwng newydd, Lucha Cymru gan Rhodri Owen sy'n cofleidio ysbryd rhydd ardal yr Eisteddfod. Yn ogystal â thalu gwrogaeth i eicon Cymraeg, y reslwr Orig Williams - El Bandito - sy'n crisialu'r ysbryd hwn.

Mae'r profiad a grëwyd gan yr artist yn chwarae gyda hanes lleol, ffiniau, reslo a lladron. Yn ôl y chwedl roedd yr ardal yn adnabyddus fel gwlad bandit - i eraill, dihangfa o drefn ormesol a herio'r gormes hwnnw yn ffordd o fyw.

Bydd Encore, lleoliad cerddoriaeth glasurol, gyfoes a Jazz newydd yr Eisteddfod yn cynnwys rhaglen gyffrous ac eclectig sy’n cynnwys chwe chomisiwn newydd sbon gan gynnwys sioe newydd gan y trwmpedwr enwog Gwyn Owen sy’n cyfuno cerddoriaeth glasurol a Cheltaidd gydag artistiaid o wahanol genres fel Patrick Rimes o Calan. / Pendevig, y cyn-enillwyr Eisteddfodol, John Ieuan Jones, Mared Williams a'r offerynnwr taro Heledd Gwynant.

Un o uchafbwyntiau rhaglen y Babell Lên yw’r ‘straeon cyn cinio’ eleni, wedi’u comisiynu gan y pwyllgor llenyddol lleol, wyth o straeon byrion, fydd yn cael eu cyhoeddi fel casgliad yn ystod yr Ŵyl.